WordPress yedeği iki parçadan oluşur: veritabanı (yazılar, sayfalar, yorumlar, ayarlar, siparişler) ve dosyalar (tema, eklentiler, yüklenen görseller, wp-config.php). İkisini birlikte, sitenin değişme hızına göre düzenli aralıklarla alın; 3-2-1 kuralıyla en az üç kopyayı farklı yerlerde saklayın ve yedeğin gerçekten geri yüklenebildiğini ara ara deneyin.
Yedek, ancak ihtiyaç duyduğunuz gün işe yararsa yedektir. Bir güncelleme siteyi bozduğunda, site hacklendiğinde ya da hosting firması bir sorun yaşadığında elinizde çalışan, güncel ve erişilebilir bir kopya olup olmadığı birkaç saatlik bir kesinti ile haftalarca süren bir kayıp arasındaki farkı belirler. Bu rehberde neyin, ne sıklıkla ve nereye yedekleneceğini, en çok da yedeğin nasıl test edileceğini anlatıyoruz.
WordPress yedeğinde dosya ve veritabanı, doğru yedek sıklığı, 3-2-1 kuralı, yedek alma yöntemleri ve yedeğin çalıştığını gösteren geri yükleme testi.
WordPress yedeği neyi kapsamalı?
WordPress’in resmî yedekleme belgesi yedeği iki parçaya ayırıyor: veritabanı ve dosyalar. Tipik bir siteyi tam olarak geri getirmek için ikisine de ihtiyacınız var. Yalnız veritabanını yedeklerseniz görselleriniz, yalnız dosyaları yedeklerseniz yazılarınız ve siparişleriniz kaybolur.
| Parça | İçinde ne var | Kaybedilirse |
|---|---|---|
| Veritabanı | Yazılar, sayfalar, yorumlar, menüler, site ve eklenti ayarları, kullanıcılar; WooCommerce’te ürünler, siparişler ve müşteri hesapları | Sitenin içeriği ve ayarları gider; mağazada sipariş kayıtları kaybolur |
| wp-content/uploads | Yüklediğiniz tüm görseller, PDF’ler ve medya dosyaları | Sayfalar açılır ama görseller kırık görünür |
| wp-content/themes ve plugins | Tema ve eklenti dosyaları, alt temadaki özelleştirmeler, siteye özel eklentiler | Görünüm ve özellikler bozulur; özel yazılmış kod yeniden yazılmak zorunda kalabilir |
| wp-config.php | Veritabanı bağlantı bilgileri, güvenlik anahtarları, özel ayarlar | Site veritabanına bağlanamaz |
| .htaccess | Kalıcı bağlantı kuralları, yönlendirmeler, sunucu ayarları | Sayfalar 404 verebilir, yönlendirmeler çalışmaz |
WordPress çekirdek dosyaları (wp-admin ve wp-includes) her zaman resmî siteden yeniden indirilebilir, ama tam bir dosya yedeği almak geri yüklemeyi hızlandırır ve sürüm uyumsuzluğu riskini azaltır.
Ne sıklıkla yedek almalısınız?
Doğru sıklık, “son yedekten bu yana kaybetmeyi göze alabileceğim en fazla değişiklik ne?” sorusunun cevabıdır. WordPress belgesi küçük siteler için haftalık, yoğun güncellenen siteler için günlük yedek öneriyor ve veritabanının her güncellemeden önce mutlaka yedeklenmesini istiyor.
| Site türü | Önerilen sıklık | Ek not |
|---|---|---|
| Nadiren güncellenen tanıtım sitesi | Haftalık | Her içerik ve eklenti güncellemesinden önce ayrıca |
| Düzenli yazı yayımlayan site | Günlük | Görsel klasörü büyüdükçe depolama planlanmalı |
| Online mağaza | En az günlük; sipariş yoğunsa daha sık veritabanı yedeği | Geri yüklemede son yedekten sonraki siparişler kaybolur |
| Üyelik ya da form verisi toplayan site | Günlük | Kişisel veri içeren yedekler şifrelenmeli |
Online mağazada geri yükleme ayrıca dikkat ister: dünkü yedeği geri yüklerseniz bugün gelen siparişler veritabanından silinir. Bu yüzden mağazalarda geri yüklemeden önce son siparişlerin listesini dışa aktarmak ve ödeme kuruluşunun panelindeki kayıtlarla karşılaştırmak gerekir.
3-2-1 kuralı nedir, WordPress’te nasıl uygulanır?
ABD Siber Güvenlik ve Altyapı Güvenliği Ajansı’nın (CISA) işletmelere yönelik yedekleme sayfası kuralı şöyle özetliyor: önemli dosyaların 3 kopyası, 2 farklı depolama türünde, bunlardan 1’i başka bir konumda. WordPress’in kendi belgesi de en az üç yedeğin farklı yerlerde ve farklı ortamlarda tutulmasını öneriyor.
Bir WordPress sitesinde bu kural pratikte şöyle uygulanabilir:
- Birinci kopya: Hosting firmasının otomatik yedeği. Hızlı geri yükleme için kullanışlıdır.
- İkinci kopya: Bir yedekleme eklentisinin ya da sunucu betiğinin hosting dışındaki bir bulut depolama alanına gönderdiği yedek.
- Üçüncü kopya: Belirli aralıklarla kendi bilgisayarınıza ya da harici bir diske indirdiğiniz yedek.
Burada kritik nokta “başka konum” şartıdır. Aynı sunucuda duran yedek, sunucu çöktüğünde ya da hosting hesabı ele geçirildiğinde siteyle birlikte kaybolur. CISA ayrıca yedeklerin fiziksel güvenlik, şifreleme ve çevrim dışı kopyalarla korunmasını öneriyor; çevrim dışı kopya, fidye yazılımı gibi bağlı tüm sistemleri şifreleyen saldırılara karşı son güvencedir.
Pratik ipucu: Bulut depolama için yedek eklentisine verdiğiniz erişim yalnız yedek klasörüyle sınırlı olsun. Site ele geçirilirse saldırganın bu bağlantı üzerinden bulut hesabınızdaki diğer dosyalara ya da eski yedeklere ulaşmasını istemezsiniz.
Yedek alma yöntemleri
Hosting panelinden
cPanel gibi panellerde veritabanını ve ana klasörü ayrı ayrı indirebilirsiniz. WordPress belgesi, cPanel’de veritabanı için “MySQL veritabanı yedeği indir” (Download a MySQL Database Backup) seçeneğinin kullanılmasını, tam hesap yedeğinin ise panelden geri yüklenemediği için bu amaçla seçilmemesini öneriyor. İndirilen .gz dosyası, açmadan panelden geri yüklenebilir.
phpMyAdmin ile
phpMyAdmin, veritabanını tarayıcıdan yönetmeye yarayan bir araçtır. “Dışa aktar” sekmesinden veritabanını SQL dosyası olarak indirebilirsiniz. WordPress’in veritabanı yedekleme sayfası, phpMyAdmin’in büyük veritabanlarında zorlandığını hatırlatıyor; büyük mağazalarda komut satırı ya da masaüstü veritabanı araçları daha güvenilirdir.
Yedekleme eklentisiyle
Eklentiler hem dosyaları hem veritabanını zamanlanmış olarak yedekleyip bulut depolamaya gönderebilir. Seçerken şunlara bakın: hosting dışına gönderim yapıyor mu, geri yükleme özelliği var mı, büyük sitelerde zaman aşımına düşmeden çalışıyor mu, yedek dosyalarını sunucuda herkesin erişebileceği bir klasörde bırakıyor mu?
Komut satırından
SSH erişiminiz varsa veritabanı mysqldump komutuyla, dosyalar da sıkıştırılmış arşiv olarak alınabilir. Bu yöntem bir zamanlayıcıyla (cron) otomatikleştirilebilir ve büyük sitelerde tarayıcı tabanlı araçların zorlandığı durumlarda işe yarar.
Hosting firmasının yedeği neden tek başına yetmez?
Hosting yedeği değerlidir, ama tek yedek olarak güvenmek için birkaç zayıf noktası vardır:
- Yedekler çoğu zaman aynı firmanın altyapısında durur. Hesabınız askıya alınır, ödeme aksar ya da firma ciddi bir sorun yaşarsa yedeğe de ulaşamayabilirsiniz.
- Saklama süresi kısa olabilir. Siteye haftalar önce sızılmış ve bunu geç fark etmişseniz, saklanan yedeklerin hepsi zararlı kodu içeriyor olabilir.
- Geri yükleme bazı firmalarda destek talebi ve ücret gerektirir; acil bir anda saatler kaybettirebilir.
- Yedeğin içeriğini ve tarihini kendiniz göremeyebilirsiniz.
Paket seçerken yedekle ilgili sorulması gerekenleri hosting seçimi rehberimizde listeledik.
Geri yükleme testi: yedeğiniz gerçekten çalışıyor mu?
Yedeklemede en sık atlanan adım budur. Dosyası eksik, veritabanı yarım ya da şifresi unutulmuş bir yedek, olmayan bir yedekle aynıdır. CISA, ekiplerin verileri hem tamamen hem kısmen hızlıca geri yükleyebildiğini düzenli testlerle doğrulamasını öneriyor. WordPress belgesi de otomatik yedeklerin, sürecin çalıştığından emin olmak için ara ara elle alınan bir yedekle desteklenmesini istiyor.
Basit bir test şöyle yapılabilir:
- Hostingde ya da yerel bilgisayarınızda boş bir test ortamı açın; canlı siteye dokunmayın.
- Son yedeğin dosyalarını yükleyin, veritabanını içe aktarın.
- wp-config.php’deki veritabanı bilgilerini test ortamına göre düzenleyin.
- Ana sayfayı, birkaç iç sayfayı, görselleri ve yönetim panelini açın.
- Mağazaysa son siparişlerin ve ürünlerin yerinde olduğunu kontrol edin.
- Testin tarihini ve sonucunu not edin.
Pratik ipucu: Geri yükleme testini büyük bir güncellemeden ya da tema değişikliğinden önce yapmak, hem yedeği doğrular hem de güncellemeyi canlıya almadan önce deneme fırsatı verir.
Yedekten geri yükleme adım adım
Bir sorun çıktığında paniğe kapılmadan izlenecek sıra şöyledir. Hosting panelinizde tek tıkla geri yükleme varsa adımların çoğunu panel sizin yerinize yapar, ama ne olup bittiğini bilmek yine de işe yarar.
- Mevcut hâli kaydedin. Bozuk da olsa sitenin şu anki dosya ve veritabanı kopyasını alın. Geri yükleme beklenmedik bir sonuç verirse bu kopyaya dönebilirsiniz.
- Doğru yedeği seçin. Sorunun başladığı tarihten önceki en yeni yedeği kullanın. Site hacklendiyse saldırının ne zaman başladığını kestirmek gerekir; son yedek de zararlı kod içeriyor olabilir.
- Dosyaları geri yükleyin. wp-content klasörünü (tema, eklentiler, görseller), wp-config.php’yi ve .htaccess’i yedekteki hâliyle değiştirin.
- Veritabanını geri yükleyin. phpMyAdmin’in içe aktarma bölümünden ya da panelin veritabanı geri yükleme aracından SQL dosyasını yükleyin. WordPress belgesinin hatırlattığı gibi içe aktarma, mevcut veritabanının içeriğini değiştirir.
- Bağlantıyı kontrol edin. Veritabanı adı, kullanıcısı ya da şifresi değiştiyse wp-config.php’deki bilgileri güncelleyin.
- Kalıcı bağlantıları yenileyin. Sayfalar 404 veriyorsa yönetim panelinde Ayarlar > Kalıcı Bağlantılar’ı açıp değiştirmeden kaydetmek kuralları yeniler.
- Önbelleği temizleyin ve kontrol edin. Önbellek eklentisi, sunucu önbelleği ya da CDN eski sayfayı göstermeye devam edebilir. Ardından ana sayfayı, formları ve mağazaysa sepet ile ödeme adımlarını deneyin.
Güncellemeden önce kısa yedek kontrolü
WordPress, tema ya da eklenti güncellemeleri sitelerin bozulduğu en yaygın anlardan biridir. Güncellemeye basmadan önce şu üç soruya “evet” diyebilmelisiniz:
- Son birkaç saat içinde alınmış, dosyaları ve veritabanını içeren bir yedek var mı?
- Bu yedek sunucunun dışında bir yerde de duruyor mu?
- Bir sorun çıkarsa geri yüklemeyi kimin, nasıl yapacağı belli mi?
Büyük sürüm güncellemelerini, mağazalarda ise ödeme ve kargo eklentilerinin güncellemelerini önce bir test kopyasında denemek, canlı sitede sürpriz yaşama ihtimalini belirgin biçimde azaltır.
Yedekleri nasıl saklamalısınız?
- Birden fazla tarihli kopya tutun. WordPress belgesi üç ila beş güncel yedeğin saklanmasını öneriyor. CISA da gerektiğinde en az yedi gün geriye dönülebilmesini tavsiye ediyor.
- Yedekleri şifreleyin. Veritabanı yedeği müşteri adları, e-postalar ve adresler içerebilir. Kişisel veri içeren bir dosyanın korumasız bir bulut klasöründe durması, KVKK açısından da risk oluşturur.
- Erişimi sınırlayın. Yedeklere yalnız ihtiyacı olan kişiler ulaşabilmeli; bulut hesabında iki adımlı doğrulama açık olmalı.
- Yedek dosyalarını sitenin içinde bırakmayın. Sunucuda herkese açık bir klasörde duran bir yedek arşivi, dışarıdan indirilebilir.
- Hacklenmiş yedekleri etiketleyin. Bir saldırı sonrasında alınan yedekler temiz yedeklerden ayrı ve açıkça işaretli tutulmalı.
Site hacklendiğinde hangi yedeğin kullanılacağına ve temizliğin nasıl yapılacağına dair adımları WordPress sitem hacklendi yazımızda anlattık.
Sık yapılan yedekleme hataları
- Yalnız veritabanını ya da yalnız dosyaları yedeklemek.
- Tüm yedekleri sitenin bulunduğu sunucuda tutmak.
- Yedeğin alındığını varsayıp hiç geri yükleme denememek.
- Eklentinin hata verip yedek almayı aylarca bıraktığını fark etmemek; bildirim e-postalarına bakmamak.
- Güncellemeden önce yedek almamak.
- Mağazada eski bir yedeği geri yükleyip aradaki siparişleri kaybetmek.
Yedeklerin alınıp alınmadığını, saklandığını ve geri yüklenebildiğini düzenli takip etmek zaman ister. Bu işi dışarıdan almak isterseniz site bakımı ve hız hizmetimiz yedekleri, güncellemeleri ve kontrolleri kapsıyor.
Sık sorulan sorular
WordPress sitesinin yedeği nasıl alınır?
Veritabanını hosting paneli, phpMyAdmin ya da bir yedekleme eklentisiyle; dosyaları da panelin dosya yöneticisi, SFTP ya da aynı eklentiyle alırsınız. İkisini birlikte yedeklemek şarttır. Yedeğin bir kopyasını mutlaka hosting dışında bir yerde saklayın.
WordPress yedeği ne sıklıkla alınmalı?
WordPress belgesi küçük siteler için haftalık, yoğun güncellenen siteler için günlük yedek öneriyor; her güncellemeden önce de veritabanı yedeği alınmalı. Online mağazalarda sipariş yoğunluğuna göre günde birden fazla veritabanı yedeği gerekebilir.
3-2-1 yedekleme kuralı ne demek?
Önemli verilerin üç kopyasını, iki farklı depolama türünde tutmak ve bunlardan birini başka bir konumda saklamak demektir. WordPress’te bu, hosting yedeği, bulut depolamaya giden yedek ve kendi bilgisayarınızdaki ya da harici diskteki kopya şeklinde uygulanabilir.
Hosting firmasının yedeği yeterli mi?
Tek başına yeterli sayılmaz. Hosting yedeği aynı altyapıda durduğu için hesap ya da sunucu sorunu yaşandığında erişilemeyebilir ve saklama süresi kısa olabilir. Hosting dışında en az bir kopya daha tutmak gerekir.
Yedekten geri yüklerken nelere dikkat etmeliyim?
Önce mevcut hâlin de yedeğini alın, sonra geri yüklemeyi mümkünse test ortamında deneyin. Online mağazada son yedekten sonraki siparişlerin kaybolacağını unutmayın; bu siparişleri önceden dışa aktarıp kontrol edin.
Yedekleme eklentisi siteyi yavaşlatır mı?
Yedek alma sırasında sunucu kaynakları kullanıldığı için kısa süreli yavaşlama olabilir. Yedekleri trafiğin az olduğu saatlere zamanlamak ve büyük sitelerde sunucu tarafında çalışan yöntemleri tercih etmek bu etkiyi azaltır.
WordPress yedeğini nerede saklamalıyım?
En az bir kopyayı sitenin bulunduğu sunucunun dışında, örneğin bir bulut depolama hesabında, bir kopyayı da kendi bilgisayarınızda ya da harici bir diskte tutun. Bulut hesabında iki adımlı doğrulamayı açın ve kişisel veri içeren yedekleri şifreleyin.
Diğer rehberler
Aynı konuda işinize yarayacak diğer yazılarımız:
Diğer rehberler
