Alan adı, yetkili bir kayıt kuruluşundan (registrar) yıllık ücretle alınır: istediğiniz adın boş olup olmadığını sorgular, uzantıyı seçer, alan adını kendi adınıza ya da şirketinizin adına kaydeder ve ödemeyi yaparsınız. Türkiye’de satış yapan bir işletme için çoğu zaman en sağlıklı yol, aynı adın hem .com hem .com.tr uzantısını almaktır.
Alan adı (domain), sitenizin internetteki adresidir; örneğin firmaniz.com.tr. Satın alma işlemi birkaç dakika sürer, ama birkaç yıl sonra can sıkan sorunların çoğu bu birkaç dakikada verilen kararlardan çıkar: kimin adına kayıt yapıldığı, yenilemenin kime bırakıldığı, alan adının hangi panelde durduğu. Aşağıda adımları, .tr alan adlarında 2022’den beri değişen kuralları ve en sık yapılan hataları anlatıyoruz.
Alan adı almanın adımları, .com ile .com.tr farkı, TRABİS sonrası belgesiz .tr kuralları, yenileme, transfer ve WHOIS gizliliği tek rehberde.
Alan adı almak için hangi adımları izlemelisiniz?
Süreç uzantıdan bağımsız olarak hemen hemen aynıdır:
- Adı belirleyin. Marka adınıza en yakın, kısa ve telefonda tarif edilebilen bir ad seçin. Birkaç yedek seçenek hazırlayın.
- Uygunluğu sorgulayın. Kayıt kuruluşunun arama kutusuna adı yazın. .tr alan adları için TRABİS’in “Alan Adı Sorgu” ekranını da kullanabilirsiniz.
- Uzantıyı seçin. .com, .com.tr, doğrudan .tr ya da başka bir uzantı. Seçim ölçütleri bir sonraki bölümde.
- Kayıt kuruluşunu seçin. .tr uzantıları için BTK’nın yetkilendirdiği kayıt kuruluşlarından birini, .com gibi genel uzantılar için ICANN onaylı bir kayıt kuruluşunu kullanın.
- Kayıt bilgilerini doğru girin. Kayıt sahibi olarak işletmenizi ya da kendinizi yazın; e-posta adresi düzenli baktığınız bir adres olsun.
- Süreyi ve otomatik yenilemeyi ayarlayın. Birden fazla yıl için kayıt yaptırabilir, otomatik yenilemeyi açabilirsiniz.
- Paneli ve şifreyi güvene alın. Kayıt kuruluşu hesabınızda iki adımlı doğrulamayı açın; giriş bilgilerini yalnız sizin erişebildiğiniz bir yerde saklayın.
Alan adı tek başına bir site açmaz. Sitenin dosyalarının duracağı sunucu için ayrıca barındırma (hosting) gerekir; bu seçimi hosting seçimi rehberimizde ayrıntılı anlattık.
.com mu .com.tr mi: hangisini seçmelisiniz?
İki uzantı da teknik olarak aynı işi görür. Fark şurada: Google, ülke uzantısını sitenin o ülkeye yönelik olduğuna dair güçlü bir işaret sayıyor; .com ise belirli bir ülkeyle ilişkilendirilmiyor. Asıl fark, kime hitap ettiğiniz ve adın hangi uzantıda boş olduğudur.
| Uzantı | Kimler için uygun | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| .com | Yurt dışına da satış yapan ya da uluslararası görünmek isteyen işletmeler | Kısa ve anlamlı adların çoğu dolu; ICANN kurallarına tabidir |
| .com.tr | Türkiye’de hizmet veren işletmeler | 2022’den beri belge istenmiyor, ilk başvuran alır |
| .tr (doğrudan, ör. firmaniz.tr) | Kısa ve akılda kalan adres isteyenler | Eylül 2024’te tahsise açıldı; bazı başvurular ikinci kontrole alınabiliyor |
| .net.tr, .org.tr | Dernek ve vakıflar (.org.tr), internet ve teknik hizmet veren işletmeler (.net.tr) | .com.tr ile aynı belgesiz kurallara tabi |
| .av.tr, .edu.tr, .gov.tr, .k12.tr vb. | Avukatlar, okullar, kamu kurumları | Belgeli tahsis devam ediyor |
Pratikte önerimiz şu: ana adresinizi hangisi olarak kullanacaksanız onu seçin, diğerini de alıp ana adrese yönlendirin. Böylece rakibin ya da adınızı satmak isteyen birinin aynı adı başka uzantıda kapma ihtimali azalır.
TRABİS sonrası .tr alan adlarında neler değişti?
.tr alan adları 1991’den beri ODTÜ tarafından (nic.tr) yönetiliyordu. Yönetim BTK’ya geçti ve yeni sistem TRABİS (“.tr” Ağ Bilgi Sistemi) 14 Eylül 2022’de faaliyete başladı. Bu tarihten sonra değişen başlıca kurallar şunlar:
- Belge şartı kalktı. TRABİS’in duyurusuna göre .com.tr, .net.tr ve .org.tr artık belgesiz tahsis ediliyor. Eskiden başvuruda istenen belgeler artık gerekmiyor.
- İlk gelen ilk alır. Sıra, başvurunun TRABİS’e ulaştığı ana göre belirleniyor. Bu, boş bir adı geciktirmeden almanız gerektiği anlamına gelir.
- Kayıt kuruluşu modeli. Başvurular doğrudan TRABİS’e değil, BTK listesindeki kayıt kuruluşlarına yapılıyor. Ücret de kayıt kuruluşuna ödeniyor.
- Belgeli uzantılar sürüyor. av.tr, bel.tr, dr.tr, edu.tr, gov.tr, k12.tr, kep.tr, pol.tr ve tsk.tr için belge istenmeye devam ediyor.
- Doğrudan .tr açıldı. “firmaniz.tr” biçimindeki adlar için başvurular 4 Eylül 2024’te ilk gelen ilk alır usulüyle alındı. TRABİS, bazı başvuruların ikinci kontrole alınıp belge istenebileceğini ya da mevzuata aykırı bulunursa iptal edilebileceğini belirtiyor.
Ad seçerken teknik sınırlara da uyulmalı. TRABİS’in sıkça sorulan sorularına göre .tr alan adında yalnızca İngiliz alfabesindeki harfler (a–z), rakamlar ve tire kullanılabilir; ad 2 ile 63 karakter arasında olmalı, tireyle başlayıp bitemez, üçüncü ve dördüncü karakter birlikte tire olamaz. Yani .tr uzantısında ç, ğ, ı, ö, ş, ü harfleri kullanılamaz. Ayrıca tahsise kapalı adlar listesindeki (TAKAL) adlar alınamaz, “banka” ya da “bakanlık” gibi kelimeler içeren adlar da kısıtlı listeye (TAKIL) tabidir.
İyi bir alan adı nasıl seçilir?
Alan adı yıllarca kartvizitte, faturada, araç giydirmesinde ve e-posta adresinde duracak. Değiştirmek mümkün ama zahmetli: eski adresi yönlendirmek, e-postaları taşımak, basılı malzemeyi yenilemek gerekir. Seçerken şu ölçütlere bakın:
- Kısa ve söylenebilir olsun. Telefonda bir kez söylediğinizde karşı taraf doğru yazabilmeli.
- Türkçe karakter sorununu baştan çözün. “Gül Çiçekçilik” için “gulcicekcilik” gibi bir yazım seçin; bir kişinin “gülçiçekçilik” diye yazma ihtimaline karşı benzer yazımları da almayı düşünün.
- Tireyi zorunlu olmadıkça kullanmayın. Tireli adlar sözlü tarifte unutulur, ziyaretçi tiresiz adrese gidebilir.
- Başkasının markasına yaslanmayın. .com.tr artık belgesiz alınabiliyor, ama bu başkasının tescilli markasını alan adında kullanma hakkı vermez. Hak sahipleri uyuşmazlık çözüm yollarına başvurabilir.
- Yıl, kampanya ya da şehir eklemekten kaçının. “firma2026” gibi adlar kısa sürede eskir; ileride başka şehre açılırsanız şehirli ad dar gelir.
Alan adını kimin adına kaydetmelisiniz?
Bu, rehberdeki en önemli başlık. Alan adının kayıt sahibi kim görünüyorsa alan adı hukuken ve teknik olarak onundur. Ajansın, tasarımcının ya da çalışanın kendi adına kaydettiği bir alan adını geri almak, iş ilişkisi bozulduğunda ciddi bir soruna dönüşebilir.
- Kayıt sahibi alanına işletmenizin unvanını ya da şahıs işletmesiyseniz kendi adınızı yazdırın.
- İletişim e-postası, şirketten ayrılabilecek bir çalışanın kişisel adresi olmasın. Ortak bir adres (ör. bilgi@) daha güvenlidir.
- Bir ajans alan adını sizin için alıyorsa, kayıt kuruluşu panelinin giriş bilgilerini de size teslim etmesini isteyin.
- Kayıttan sonra alan adı sorgu ekranından kayıt sahibinin kim göründüğünü kendiniz kontrol edin.
Web sitesi yaptırırken sorulması gereken diğer sözleşme ve sahiplik konularını web sitesi yaptırırken dikkat edilmesi gerekenler yazımızda topladık.
Yenileme: süre dolarsa ne olur?
Alan adı satın alınmaz, belirli bir süre için kiralanır. Süre dolduğunda yenilemezseniz site ve o alan adına bağlı e-postalar çalışmayı bırakır; bir süre sonra ad başkasının alabileceği hâle gelir.
.tr alan adlarında
TRABİS’in sıkça sorulan sorularına göre .tr alan adları bir defada en az 1, en fazla 5 yıl için tahsis edilir. Kayıt kuruluşu, süre dolmadan en az 3 ay önce sizi e-postayla bilgilendirir ve yenileme bu dönemde yapılır. Yenileme sonrası toplam süre 5 yılı aşamaz; 5 yılın sonunda yeniden yenileyebilirsiniz.
.com gibi genel uzantılarda
ICANN’ın süresi dolan kayıtlar politikasına göre kayıt kuruluşu, bitişten yaklaşık bir ay ve bir hafta önce en az iki hatırlatma gönderir. Bitişten sonra kayıt kuruluşu 1–45 günlük bir ek yenileme süresi tanıyabilir; alan adı silinirse kayıt otoritesi 30 günlük bir kurtarma süresi (Redemption Grace Period) uygular. Bu dönemde geri almak mümkündür ama kayıt kuruluşu ek ücret isteyebilir. Ayrıca DNS hizmeti kesileceği için site ve e-posta durur.
Pratik ipucu: Otomatik yenilemeyi açın, ama kayıtlı kartın son kullanma tarihini de takvime yazın. Yenilemenin “otomatik” olduğu sanılırken kartın süresi dolduğu için alan adının kaybedilmesi sık rastlanan bir durumdur.
Alan adı transferi nasıl yapılır?
Transfer, alan adını bir kayıt kuruluşundan başka birine taşımaktır. Alan adının sahibi değişmez, yalnızca yönetildiği firma değişir.
.com gibi genel uzantılarda süreç ICANN kurallarına bağlıdır. ICANN’ın kayıt sahiplerine yönelik transfer sayfasına göre:
- Transfer için mevcut kayıt kuruluşunun verdiği bir transfer kodu (AuthInfo / EPP kodu) gerekir. Kayıt kuruluşu bu kodu panelden üretmenize izin vermeli ya da talebinizden sonraki 5 takvim günü içinde vermelidir.
- Kayıt sahibinin adı, kuruluşu ya da e-posta adresi değiştirildikten sonraki 60 gün içinde transfer genellikle yapılamaz.
- Kayıt kuruluşları, ilk kayıttan ya da bir önceki transferden sonraki 60 gün içinde transferi reddedebilir.
- Alan adındaki “transfer kilidi” kaldırılmış olmalıdır; kayıt kuruluşu bu kilidi kaldırmanıza izin vermek zorundadır.
.tr alan adlarında da sahibi kayıt kuruluşunu değiştirebilir; işlem, yeni kayıt kuruluşunun sitesindeki adımlarla yapılır. Alan adının başka bir kişiye devri ise ayrı bir işlemdir ve kayıt kuruluşunun formu ile mevzuatta istenen bilgilerin iletilmesini gerektirir.
WHOIS gizliliği: bilgileriniz herkese açık mı?
WHOIS, bir alan adının kime kayıtlı olduğunu ve hangi kayıt kuruluşunda durduğunu gösteren sorgu hizmetinin genel adıdır. Genel uzantılarda bu hizmetin yerini 28 Ocak 2025’ten itibaren RDAP adlı yeni protokol aldı; ICANN’ın “Lookup” aracı da RDAP ile çalışıyor.
21 Ağustos 2025’te yürürlüğe giren ICANN Kayıt Verileri Politikası, uygulanacak hukukun gerektirdiği durumlarda kişisel bilgilerin gizlenmesini öngörüyor; e-posta adresi anonim bir adresle ya da iletişim formuyla değiştirilebiliyor. Bazı kayıt kuruluşları ayrıca “WHOIS gizliliği” ya da “gizlilik koruması” adıyla ek bir hizmet sunuyor.
.tr alan adlarında sorgu, TRABİS’in alan adı sorgu ekranından yapılıyor. Hangi bilgilerinizin göründüğünü kayıttan sonra bu ekrandan kendiniz kontrol etmeniz en doğrusu; görmek istemediğiniz bir bilgi varsa kayıt kuruluşunuza danışın.
Alan adı alırken en sık yapılan hatalar
- Alan adını ajansın ya da çalışanın adına kaydettirmek. İş ilişkisi bitince alan adını geri almak zorlaşır.
- Yenileme e-postalarının gittiği adrese bakmamak. Hatırlatmalar okunmayan bir kutuya düşer, alan adı sessizce sona erer.
- Yalnız tek uzantı almak. Ana adın diğer uzantısını başkası alıp benzer bir site açabilir.
- Kayıt kuruluşu hesabını korumasız bırakmak. Bu hesabı ele geçiren, DNS kayıtlarını değiştirerek sitenizi ve e-postanızı başka yere yönlendirebilir.
- Hosting ve alan adını aynı yerde tutup giriş bilgilerini kaybetmek. Hosting firması değiştiğinde alan adının hangi panelde olduğu bilinmez hâle gelir.
- Transfer kilidini ve 60 günlük kuralı bilmeden taşıma planlamak. Site taşıma günü gelir, transfer yapılamaz.
Alan adını aldıktan sonra sitenizi kurup yayına aldığınızda Google’a tanıtmak için Search Console kurulumu yazımızdaki adımları izleyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
.com.tr alan adı almak için belge gerekiyor mu?
Hayır. TRABİS’in 14 Eylül 2022’de faaliyete geçmesiyle .com.tr, .net.tr ve .org.tr belgesiz tahsis edilmeye başlandı. Sıra, başvurunun TRABİS’e ulaştığı ana göre belirleniyor. av.tr, edu.tr, gov.tr gibi bazı uzantılarda ise belge şartı sürüyor.
Alan adı en fazla kaç yıllığına alınabilir?
.tr alan adları bir defada en az 1, en fazla 5 yıl için tahsis edilir ve yenileme sonrası toplam süre 5 yılı aşamaz. .com gibi genel uzantılarda süre seçenekleri kayıt kuruluşuna göre değişir; uzun süreli kayıt, yenilemeyi unutma riskini azaltır.
Alan adımın süresi dolarsa hemen başkası alabilir mi?
Genel uzantılarda hemen değil: kayıt kuruluşunun tanıdığı ek süre ve ardından 30 günlük kurtarma süresi vardır, ama bu dönemde site ve e-posta çalışmaz ve geri alma ücretli olabilir. .tr alan adlarında süre dolmadan 3 ay önce gelen bildirimi dikkate alıp zamanında yenilemek en güvenli yoldur.
Alan adında Türkçe karakter kullanabilir miyim?
.tr alan adlarında kullanamazsınız; TRABİS kurallarına göre yalnızca a–z harfleri, rakamlar ve tire kabul ediliyor. Bu yüzden Türkçe karakterli adları İngiliz alfabesiyle yazmanız gerekir.
Alan adımı başka bir firmaya nasıl taşırım?
Mevcut kayıt kuruluşundan transfer kodunu alır, transfer kilidini kaldırır ve yeni kayıt kuruluşunda transferi başlatırsınız. Genel uzantılarda kayıt sahibi bilgisi değiştirildikten sonraki 60 gün içinde transfer genellikle yapılamaz; bu yüzden bilgi güncellemesini ve taşımayı birlikte planlayın.
Alan adı ile hosting aynı şey mi?
Hayır. Alan adı sitenizin adresidir, hosting ise site dosyalarının durduğu sunucu hizmetidir. İkisini farklı firmalardan da alabilirsiniz; önemli olan, alan adının DNS ayarlarının hosting sunucusunu göstermesidir.
Doğrudan .tr mi, .com.tr mi almalıyım?
Doğrudan .tr daha kısa bir adres sunar, .com.tr ise kullanıcıların uzun süredir alıştığı uzantıdır. Adınız ikisinde de boşsa ikisini birden alıp birini ana adres yapmak, diğerini ona yönlendirmek çoğu işletme için en sade çözümdür.
Diğer rehberler
Aynı konuda işinize yarayacak diğer yazılarımız:
Diğer rehberler
